Celelezing 2016
prof. Alex Brenninkmeijer “Over democratie in onze complexe wereld”.


Alex Brenninkmeijer waarschuwde voor een verschijnsel dat in de politiek en de media overal om zich heen grijpt: vereenvoudiging. Die vereenvoudiging noemde hij reductie, het terugbrengen van een ingewikkeld maatschappelijk krachtenveld tot een bedrieglijk overzichtelijke waarheid. In een wereld die wordt bewoond door mondige burgers die zich onveilig voelen door ontwikkelingen waarop ze geen invloed hebben (Europa, migratie, bankencrisis) en wier angstigheid door de media wordt gevoed, ontstaat de behoefte aan een overmaat aan duidelijkheid.

Duidelijkheid die niemand kan geven en die, aldus Brenninkmeijer, ook niemand moet verlangen. Zijn lezing stelde vooral scherp op het populisme, dat zich van alle politieke stromingen het meest aan reductie schuldig maakt. Behalve dat het populisme het kwaad van deze tijd uitvergroot, versimpelt het de vele oorzaken tot slechts één (de islam). Nog scherper veroordeelde Brenninkmeijer de reductionistische oplossing die het populisme biedt, namelijk dat één leider, één politieke krachtpatser, de goede tijden van weleer zullen doen terugkeren.

Alex Brenninkmeijer was in de periode 2005-2013 de Nationale Ombudsman. Nu is hij lid van de Europese Rekenkamer in Luxemburg en hoogleraar Institutionele Aspecten van de Rechtsstaat aan de Universiteit van Utrecht. Daarnaast is hij voorzitter van de stichting Democratie en Media.

Celelezing 2015

prof. James Kennedy: ‘Baken voor de wereld? Nederlandse tolerantie in (historisch) perspectief’.

 

Sinds de tijd van de protestantse reformatie heeft Nederland een reputatie opgebouwd als land van tolerantie. James Kennedy vraagt zich of over het wel terecht is dat wij over Nederland als tolerant land kunnen spreken. Is het zelfs zinnig om hierover te spreken? Op een boeiende manier laat hij zien dat het woord ’tolerantie’ door de eeuwen heen zoveel betekenissen heeft gehad dat je niet over één begrip kan spreken. Vervolgens gaat hij in op de huidige situatie in Nederland.

 

Hij sluit af met de constatering dat mensen niet het vermogen hebben om grenzeloos alle verschillen van elkaar te accepteren en dat het daarom misschien beter is terug te keren naar de oude definitie van tolerantie als een vorm van verdraagzaamheid. Niet het omhelzen van de verschillen, maar het oefenen van zelfbeheersing door gevoelens van wantrouwen voor je te houden om toch in vrede samen te kunnen leven.


James Kennedy was in 2015 hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Per 1 oktober 2015 is hij benoemd tot dean van het University College Utrecht. Daarnaast is hij columnist van Dagblad Trouw.

Copyright © 2015 CeleLezing 2015 | Ontwerp & bouw website Makeable Branding | It's all makeable!